Friday, October 23, 2020

МРО 1893 - 2020

За слободата на Македонија


 

Friday, October 16, 2020

Објавена монографската публикација „Жељко Книвалд“

Деновиве од печат излезе монографската публикација „Жељко Книвалд“. Станува збор за двојазично, македонско-англиско издание во кое детално и на интригантен начин се расветлува личноста и делото на втемелувачот на деветтата уметност на македонскиот културен простор. Автор на публикацијата е стрип-хроничарот и сценарист Александар Стеванов, кој воедно се потпишува и како нејзин графички уредник, а предговорот за истата е дело на нашиот истакнат писател Томислав Османли.



 
Како проект подржан од Град Скопје во рамки на програмата за култура за 2020 година, публикацијата „Жељко Книвалд“ излегува по повод јубилејот – сто години од раѓањето на титуларниот скопски стрип-пионер. Заедно со направената анализа на стрипот кој како ученик во скопската Втора машка гимназија го создава во учебната 1937/38 година, во неа е обработен и животот на Книвалд. Истражено е семејното потекло, годините поминати во Скопје и подоцнежниот живот во Хрватска, а за првпат се објавени и фотографии на кои се гледа како тој своевремено изгледал.

„Уверен сум дека во овој книжен портрет – со минуциозни и акрибични разгледи на личноста на младиот скопски стрип цртач Желимир Книвалд-Брацо, потоа истакнат хрватски фармацевт кого никогаш не го напуштила љубовта кон стрипот, карикатурата и илустрацијата – ќе ужива и секој негов читател и вљубеник во ’деветтата уметност‘, како што во неа, потсетувајќи се во возбудливиот предвоен и повоен живот на некогашниот скопски гимназист чијшто живот ме плени повеќе од три децении, уживав и јас“, во предговорот кон оваа книга пишува Османли.

Стеванов, кому ова му е седма публикација, годинава го објави и продолжението на книгата „Визуелна хроника на македонскиот стрип“, во кое е обработена домашната стрип-сцена во периодот 2000 – 2007 година. Негови опширни написи посветени на деветтата уметност неодамна беа објавени во периодичните изданија „Алманах“ и „Деветка“, а до крајот на годината се очекува такви да излезат и во списанието „Современост“, како и во српската стрип-ревија „Рас комик“.

Објавено и на:

Thursday, July 09, 2020

Сончева депонија

На крајниот североисточен дел од Штип, во непосредна близина на шума од борови насади, полека но сигурно „никнува“ новата населба наречена Сончев град. И додека истата се промовира како ексклузивно место за живеење, на само половина километар источно од неа, со уште позабрзано темпо „никнува“ депонија.


На фотографиите се прикажани најскорешните купчиња отпад, оставени во срцето на неколку децении старата борова шума. Сепак, имајте предвид дека она што камерата не успеала да го фати е дури и пострашно. А, најстрашно од сѐ, можеби е тоа што ваквото несовесно однесување на некои граѓани продолжува да се толерира веќе со години.


Среќа што дивата депонија се наоѓа на неколку стотини метри од населбите, односно на место каде што не живеат луѓе, би рекле оние кои полупразната чаша секогаш ја гледаат полуполна. Но, доколку трупањето ѓубре продолжи со ова темпо, а властите и понатаму продолжат да го игнорираат проблемот, само прашање на време е кога и на таквата среќна околност ќе ѝ дојде крајот.


Ако до пред некое време ѓубрето беше само „декор“ покрај патот, од неодамна ваквите потсетници на „цивилизацијата“ веќе почнаа да ја покриваат и шумската патеката по која неретко се движат велосипедисти и вљубеници во природата. Поговорката вели, прочепкај во ѓубрето што некој го остава за да видиш за каков човек станува збор. За какви луѓе станува збор во случајов, оставаме секој од вас да си одговори самиот. 


Текст: А. С. Фотографии и видео: Сашо Гачев

Monday, June 29, 2020

„Стрип Алманах“ бр. 4: деветта уметност во време на коронавирус

Оваа 2020 година, по игра на случајот излезе многу специфична. Во време на масовна здравствена криза сите области на нашето живеење трпат сериозни последици, а секако многу погоден е и стрипот и стрип сцената кај нас (а кога до сега и не биле погодени). Но, точно во вакви моменти е можеби и најпотребно човек да фати и да создава нови приказни, цртежи, нови изданија. Четвртиот број на „Стрип Алманах“ е баш таков продукт, продукт на едно необично време и состојба, исто како и самите стрипови кои се застапени во изданието што се необични и нестандардни, па според тоа се надевам да бидат интересни и за читателите.

Во него, во авторство на Александар Стеванов се објавени два опширни написи; првиот за пионерот на стрипот во Македонија – Желимир Книвалд, а вториот посветен на македонскиот современ стрип. Воедно, Стеванов се јавува и како сценарист на сите објавени стрипови во овој „Стрип Алманах“. Нивни илустратори, пак, се: Весна Ничевска, Катерина Николовска-Тери, Мирко Бојаџијевски, Стефан Коцевски и гостинката од Португалија – Елиза де Соуза. Најзастапен автор во изданието, кога во прашање е ликовно-визуелниот елемент, е дипломираниот ликовен уметник Дарко Богданов од Виница. Тој се потпишува како илустратор на четири стрипа, од единаесетте објавени, распослани на вкупно шеснаесет страници.

Клучен момент за овој „Стрип Алманах“ е тоа што може слободно да се каже дека во најголема мера е производ на актуелната и најнова македонска стрип продукција. Имено, повеќе од половина од објавените стрипови во него се со понов датум, односно се напишани и нацртани во последните 12 месеци, па за многу од овие стрип табли ова е нивно прво објавување. Во исто време и дел од таблите со постар датум исто така не биле претходно објавени на хартија (каков што е случајот со стриповите “You’re my thrill” и „Космогонија“), па тој факт и нив ги прави како да се сеедно „нови“.

Тоа што се забележува на прв поглед кога ќе се разгледа овој алманах, и што е особено интересно, е шареноликоста во жанровската застапеност. Во алманахот ја имаме стрип уметноста во мало. Во скоро иста мера е застапен и мејнстрим и алтернативниот момент, а има и елементи од повеќе стрип жанрови. Имаме надреалистична метафизичка приказна („Космогонија“), потоа супер херојска/пародиска („Суперхерој“), детскиот жанр („Приказна за безбојното мече“), како нештата би биле малку зачинети се провлекла суптилно и еротиката (“You’re my thrill”), за да стигнеме дури и до магичен реализам („Балада за мојот непријател“, „Си беше еднаш еден човек“) итн. Овде е убаво, исто така, да се спомне дека токму последниов наброен стрип погоре – „Си беше еднаш еден човек“ во декември 2019 година на меѓународниот стрип фестивал во Ваљево, Србија, ја доби наградата за најдобро раскажување во конкуренција од пристигнатите дела на 103 автори од 11 земји, што е знак дека кога нешто е убаво и сериозно сработено лесно се препознава и ги надминува локалните рамки.

Овој „Стрип Алманах“ има 48 страници А4 формат, печатени црно бело и е во издание на Стрип центарот на Македонија од Велес. Неговото финансирање, пак, е со поддршка од Министерството за култура како дел од проектите од национален интерес во културата за 2020 година.

Дарко Богданов (извор: Патем)